Antybiotykooporność

Z Leksykon NIZP-PZH
Skocz do: nawigacja, szukaj

Antybiotykooporność bakterii - Cecha części szczepów bakteryjnych, która umożliwia im przeciwstawianie się wpływowi antybiotyku. Wyróżnia się następujące rodzaje antybiotykooporności:

  • Oporność naturalna (Ang.: Intrinsic resistance) - wrodzona oporność, charakterystyczna dla wszystkich komórek danego gatunku lub rodzaju bakterii na określony antybiotyk lub grupę strukturalną antybiotyków. Przykłady: oporność enterokoków na cefalosporyny, niskie stężenia penicylin, na sulfonamidy i klindamycynę; oporność pałeczek Klebsiella na ampicylinę, oporność Pseudomonas aeruginosa na TMP/SMX i nitrofurantoinę. Pałeczki niefermentujące cechuje wyższy poziom naturalnej oporności na szereg leków, niż pałeczki z rodziny Enterobacteriaceae, ze względu na niższą przepuszczalność osłon komórkowych.
  • Oporność nabyta (Ang.: Acquired resistance) - powstaje w wyniku zmian w kodzie genetycznym bakterii na drodze mutacji lub nabycia fragmentu DNA od innej komórki bakteryjnej drogą transformacji i rekombinacji, lub ruchomego elementu genetycznego jak plazmid lub transpozon, niosącego gen oporności na dany antybiotyk. Komórki, które uzyskały cechę oporności są selekcjonowane podczas antybiotykoterapii, tworząc populacje bakterii opornych. Wynikiem mutacji punktowych jest np. oporność pałeczek Gram(-) lub gronkowców na fluorochinolony, natomiast oporność pałeczek Gram(-) na antybiotyki beta-laktamowe wynikająca z wytwarzania enzymów ESBL jest uwarunkowana obecnością plazmidów, które mogą być przekazywane między komórkami. Oporność enterokoków na glikopeptydy wynika z posiadania transpozonu, zawierającego zespół genów warunkujących oporność.
  • Oporność krzyżowa (Ang.: Cross resistance) - oporność na wszystkie antybiotyki lub chemioterapeutyki z danej grupy strukturalnej, np. oporność pałeczek Gram (-) lub gronkowców na fluorochinolony, oporność gronkowców metycylino-opornych na antybiotyki beta-laktamowe.

Ang.: Bacterial antibiotic-resistance