Profilaktyka chorób: Różnice pomiędzy wersjami

Z Leksykon NIZP-PZH
Skocz do: nawigacja, szukaj
(Utworzono nową stronę "'''Profilaktyka chorób''' – działania mające na celu zapobieganie problemom (zaburzeniom, chorobom, dysfunkcjom). Są one ukierunkowane na eradykację (wykorzenieni...")
 
(Brak różnic)

Aktualna wersja na dzień 12:34, 19 kwi 2018

Profilaktyka chorób – działania mające na celu zapobieganie problemom (zaburzeniom, chorobom, dysfunkcjom). Są one ukierunkowane na eradykację (wykorzenienie), eliminację lub minimalizowanie wpływu choroby lub niepełnosprawności albo – jeśli nie jest to możliwe – opóźnienie postępu choroby lub niepełnosprawności.

W literaturze przedmiotu funkcjonuje wiele podziałów/klasyfikacji profilaktyki chorób. Najbardziej znane, tradycyjne strategie profilaktyki, tj. profilaktyka I, II i III-rzędowa, wynikają z historii naturalnej choroby:

  • profilaktyka pierwotna (pierwszorzędowa, wczesna) – zmniejszanie prawdopodobieństwa wystąpienia choroby, problemu zdrowotnego przez przeciwdziałanie szkodliwym czynnikom lub warunkom;
  • profilaktyka wtórna (drugorzędowa) – kontrola czynników ryzyka oraz wczesna interwencja, odnosi się do osób z grup zwiększonego ryzyka;
  • profilaktyka trzeciego stopnia (trzeciorzędowa) – zapobieganie skutkom choroby przez wczesne jej leczenie, przeciwdziałanie nawrotom oraz rehabilitację.

Profilaktyka pierwotna i częściowo wtórna oraz promocja zdrowia są komplementarnymi strategiami umacniania zdrowia. Aby zwiększyć uzyskiwane efekty zdrowotne często strategie te stosuje się jednocześnie.

Ponadto istnieją także inne podejścia do profilaktyki. Profilaktykę można prowadzić, np. z perspektywy adresata (na poziomie jednostki – tzw. strategia wysokiego ryzyka oraz populacji – tzw. strategia populacyjna), triady epidemiologicznej (unieszkodliwienie źródła zakażenia, przecięcie dróg szerzenia się zakażenia, uodpornienie populacji) czy poziomu ryzyka (uniwersalna, selektywna, wskazująca).

Ang.: Disease prevention